-) Rzeczowniki zak. na nieakcentowane–я tracą miękkość: песня – песен; WYJĄTKI: деревня (wieś) – деревень; кухня (kuchnia) – кухонь;
-) Rzeczowniki zak. na akcentowane–ья mają końcówkę –ей: семья (rodzina) – семей; судья (sędzia) – судей;
-) Rzeczowniki zak. na nieakcentowane–ья mają na końcu –ий: гостья (gość) – гостий; шалунья (psotnica) – шалуний.
-) Jeżeli w zakończeniu tematu zbiegają się dwie spółgłoski, w l.mn. występuje ruchome e lub o: o – po spółgłoskach twardych e – po spółgłoskach miękkich
Rzeczowniki r.ż. zakończone na spółgłoskę miękką oraz: -жь, -шь, -чь.
liczba pojedyncza
liczba mnoga
Единственное число
Множественное число
noc
noce
M
ночь
ночи
D
ночи
ночей
C
ночи
ночам
B
ночь
ночи
N
ночью
ночами
Ms
о ночи
о ночах
liczba pojedyncza
liczba mnoga
Единственное число
Множественное число
step
stepy
M
степь
степи
D
степи
степей
C
степи
степям
B
степь
степи
N
степью
степями
Ms
о степи
о степях
liczba pojedyncza
liczba mnoga
Единственное число
Множественное число
cel
cele
M
цель
цели
D
цели
целей
C
цели
целям
B
цель
цели
N
целью
целями
Ms
о цели
о целях
liczba pojedyncza
liczba mnoga
Единственное число
Множественное число
mysz
myszy
M
мышь
мыши
D
мыши
мышей
C
мыши
мышам
B
мышь
мыши
N
мышью
мышами
Ms
о мыши
о мышах
Uwaga: Rzeczowniki zakończone na spółgłoskę, które w innych przypadkach zależnych tracą ruchome „o” zachowują je w narzędniku l.poj.: np. ложь (kłamstwo) – лжи, ale: ложью; любовь (miłość) - любви, ale: любовью. Odmiana rzeczowników: мать (matka) i дочь (córka):
l.poj.
l.mn.
M.
мать
матери
D.
матери
матерей
C.
матери
матерям
B.
мать
матерей
N.
матерью
матерями
Ms.
о матери
о матерях
Rzeczownik путь (droga), który w j. rosyjskim jest w r.m. odmienia się według wzorca rzeczowników r.ż. zak. na –ь (ночь), z wyjątkiem narzędnika: путём.
Rzeczowniki rodzaju nijakiego zakończone na -о, -е
liczba pojedyncza
liczba mnoga
Единственное число
Множественное число
okno
okna
M
окно
окна
D
окна
окон
C
окну
окнам
B
окно
окна
N
окном
окнами
Ms
об окне
об окнах
liczba pojedyncza
liczba mnoga
Единственное число
Множественное число
pole
pola
M
поле
поля
D
поля
полей
C
полю
полям
B
поле
поля
N
полем
полями
Ms
о поле
о полях
liczba pojedyncza
liczba mnoga
Единственное число
Множественное число
pierścień
pierścienie
M
кольцо
кольца
D
кольца
колец
C
кольцу
кольцам
B
кольце
кольца
N
кольцем
кольцами
Ms
о кольце
о кольцах
liczba pojedyncza
liczba mnoga
Единственное число
Множественное число
mieszkanie
mieszkania
M
жилище
жилища
D
жилища
жилищ
C
жилищу
жилищам
B
жилище
жилища
N
жилищем
жилищами
Ms
о жилище
о жилищах
liczba pojedyncza
liczba mnoga
Единственное число
Множественное число
pogląd
poglądy
M
мнение
мнения
D
мнения
мнений
C
мнению
мнениям
B
мнение
мнения
N
мнением
мнениями
Ms
о мнении
о мнениях
Uwagi: (dotyczące mianownika liczby mnogiej):
-) Rzeczowniki zakończone na -онок, -ёнок przybierają zakończenie -ата, -ята, np. ребёнок (dziecko) – ребята, медвежонок (niedźwiadek) – медвежата, котёнок (kotek) – котята; rzeczownik щенок (szczeniak) ma dwie formy: щенята, щенки.
-) Rzeczowniki r.m. o temacie zakończonym na grupę spółgłosek i mających w mianowniku l. poj. tzw. o, e lub ё ruchome, tracą samogłoskę ruchomą: платок (chustka) – платки, день (dzień) – дни, лев (lew) – львы, лёд (lód) – льды.
-) Jeżeli e ruchome występuje w mianowniku l.poj. przed й, wówczas przed końcówką innych przypadków piszemy ь: воробей (wróbel) – воробьи, ручей (strumyk) – ручьи.
-) Nieakcentowane -ья mają rzeczowniki r.m. i r.n.: брат (brat) – братья, лист (liść) – листья, стул (krzesło) – стулья, дерево (drzewo) – деревья, крыло (skrzydło) – крылья.
-) Akcentowane -ья mają rzeczowniki r.m.: друг – друзья, муж – мужья; rzeczownik «сын» ma zwykłą formę «сыновья» obok formy podniosłej «сыны» (np. сыны отечества).
-) Dwie formy w zależności od ich odmiennego znaczenia: мех – мехи (miechy kowalskie)/ меха (futra) лист – листы (arkusze papieru) / листья (liście) хлеб – хлебы (chleby) / хлеба (zboża) цветок – цветы (kwiaty) / цвета (kolory)
Uwagi: (dotyczące dopełniacza liczby mnogiej):
-) Rzeczownik облако (chmura), судно (statek) mają końcówkę -ов: облаков, судов.
-) Bezkońcówkowy dopełniacz l.mn. tworzą rzeczowniki: ботинок (but), волос (włos), глаз (oko), солдат (żołnierz), чулок (pończocha), грузин (Gruzin), румын (Rumun), турок (Turek); mianownik l.poj. = dopełniacz l.mn.
-) W sposób odmienny tworzą dop. l.mn. rzeczowniki: год (rok) – годов/лет; ребёнок (dziecko) – детей; человек (człowiek) – людей; ухо (ucho) – ушей.
-) Rzeczowniki r.m. zakończone na -ц mają końcówkę -ов, jeżeli akcent pada na końcówkę oraz –ев, jeżeli akcent pada na temat: отец (ojciec) – отцов; иностранец (obcokrajowiec) – иностранцев.
Uwagi: (dotyczące dopełniacza liczby pojedynczej):
-) Rzeczowniki r.m. oprócz końcówek -а, -я mają niekiedy końcówki -у, -юdla oznaczenia ilości, np. стакан чаю (szklanka herbaty); кило сахару (kilogram cukru).
-) Końcówki -у -ю wystepują również przy użyciu rzeczown. z niektórymi przyimkami, np.: из лесу (z lasu); из дому (z domu).
Uwagi: (dotyczące biernika liczby pojedynczej):
-) Rzeczowniki r.ż. zakończone na spółgłoskę, a oznaczające istoty żywe, mają podobnie jak w jęz. polskim, biernik l.poj. równy dopełniaczowi; rzeczowniki nieżywotne mają zawsze formę równą mianownikowi, nawet w tych przypadkach, kiedy w jęz. pol. występuje dopełniacz: наблюдать Марс, Сатурн (obserwować Marsa, Saturna); заплатить рубль, злоты (zapłacić rubla, złotego); забить гол (strzelić gola).
Uwagi: (dotyczące narzędnika liczby pojedynczej):
-) Rzeczowniki r.m. i r.n. o tematach zakończonych na -ж, -ш, -ц, -ч, -щ z akcentowaną końcówką, mają końcówkę -ом. Te same rzeczowniki z akcentem na temacie mają końcówkę -ем: врач (lekarz) – врачом; дворец (pałac) – дворцом; плечо (ramię) – плечом; матч (mecz) – матчем; палец (palec) – пальцем; сердце (serce) – сердцем.
Uwagi: (dotyczące miejscownika liczby pojedynczej i mnogiej):
-) Niektóre rzeczowniki r.m. obok końcówki -е przybierają w miejscowniku l.poj. w połączeniu z przzyimkami: в, на dla określenia miejsca, czasu zawsze akcentowaną końcówkę: -у, -ю: бал (bal) – на балу; берег (brzeg) – на берегу; бой (bój) – в бою; верх (góra) – на верху; ветер (wiatr) – на ветру; лес (las) – в лесу; мост (most) – на мосту; пол (podłoga) – на полу; снег (śnieg) – на снегу; сад (ogród) – в саду; шкаф (szafa) – на шкафу.
-) Rzeczowniki, których temat l.mn. różni się od tematu l.poj. tworzą miejscownik l.mn. od tematu mianownika l.mn.: дерево (drzewo) – деревья – деревьях; небо (niebo) – небеса – небесах; цветок (kwiat)– цветы – цветах; болгарин (Bułgar) – болгары – болгарах.
Rzeczowniki r.n. zakończone na –мя:
-) Według danego niżej wzoru odmienia się 10 rzeczowników r.n.: имя (imię), время (czas), бремя (ciężar), знамя (sztandar), семя (nasienie), темя (ciemię), племя (plemię), пламя (płomień), вымя (wymię), стремя (strzemię).
l.poj.
l.mn.
M.
время
времена
D.
времени
времён
C.
времени
временам
B.
время
времена
N.
временем
временами
Ms.
о времени
о временах
-) Rzeczownik знамя ma w l.mn. formy: знамёна, знамён, знамёнам....
-) Rzeczowniki: бремя, вымя, пламя, темя nie mają liczby mnogiej.
-) Rzeczowniki zakończone na -мя akcentuję się tak jak время, z wyjątkiem знамя, który we wszystkich przypadkach l.mn. posiada akcent na przyrostku: знамёна, знамён, знамёнам..
